De discussie neemt aanvang...
13 december 2004
Op vrijdag 10 december werd in de Koninklijke Bibliotheek te Brussel de Belgische adaptatie van de Creative Commons licentie voorgesteld (in het kader van het 8ste Jonctions/Verbindingen festival). Zowaar een hoogdag voor de nuancering van het auteursrecht in België.
In deze snelle tijden van bits & bytes blijkt dat er heel wat onduidelijkheid is ontstaan omtrent het huidige auteursrecht en de afdwingbaarheid daarvan wanneer verpakkingen (hardcover, cd, ...) stilaan verdwijnen en vervangen worden door digitale ééntjes en nullen. Daarnaast biedt de nieuwe technologie mensen kansen om zelf creatief aan de slag te gaan: iedereen wordt auteur in deze nieuwe remix cultuur.
Nieuw is het eigenlijk helemaal niet. Al generaties lang nemen we op wat er rondom ons geschreven, geacteerd, gemusiceerd wordt en verwerken dat tot een nieuwe creatie (cfr. De Gebroeders Grimm - Hans Christiaen Andersen - Walt Disney). Wat creativiteit betreft schuilt er in iedereen van ons wel eens een 'piraat'.
De huidig wettelijke context houdt niet afdoende rekening meer met de wijze waarop mensen uiting geven aan hun creativiteit. De vrije stroom ervan wordt er zelfs door belemmerd.
Creative Commons tracht, onder de vorm van een stel soepele en duidelijke licensies, een alternatief te bieden voor een moderne gang van zaken: 'Sommige Rechten Voorbeheiden" i.p.v. het rigide 'Alle Rechten Voorbehouden'.
Stefan Kolgen, in de hoedanigheid van voorzitter van de vzw C.H.I.P.S., was te gast op deze voorstelling en stak met de volgende woorden van wal:
Lezing Stefan Kolgen dd. 10/12/2004:
Gegroet Medepiraten,
In 1865 schreef Lewis Caroll het befaamde boek 'Alice in Wonderland'. Een werk dat zich momenteel in het publieke domein bevindt en tot op heden nog steeds door heel wat mensen gesmaakt wordt.
In 2001 bracht Adobe dit werk uit als een 'e-book'. De titelbladzijde vermelde correct dat het werk zich in het publieke domein bevond, maar als je de permissies van dit digitale bestand raadpleegde, stond er vermeld dat: je niet mocht kopiëren, niet afdrukken, niet uitlenen en - last but not least - het boek niet hardop mocht voorlezen.
Vandaag gaat technologie bepalen hoe een boek beleefd mag worden als de verpakking verdwenen is. Met andere woorden technologie bepaalt hoe cultuur geschreven wordt en hoe cultuur gelezen mag worden.
We moeten daarom eerst durven discussiëren over hoe een boek zonder verpakking 'ge-remixed' mag worden, vóór de technologie bepaalt wat kan en mag.
Auteurs en lezers maken immers samen deel uit van het creatieve proces.
Dit gegeven beperkt zich uiteraard niet tot de literatuur, maar strekt zich uit tot het brede culturele veld.
Met 'STADSchromosomen', een sociaal-artistiek SMS project, hebben we getracht om nieuwe media en cultuurparticipatie, die zich doortrekt naar alle lagen van de bevolking, met elkaar te verzoenen.
Bewoners en bezoekers van Antwerpen werden verzocht om hun impressies over bepaalde stadsbuurten door te sturen via de mobiele telefoon. Al of niet in poëtische vorm. Eerder ingezonden impressies konden via hetzelfde kanaal ook opgevraagd worden.
Aan het eind van het project voorzagen we de creatie van een bloemlezing uit het rijkelijk ingestuurde materiaal. De auteurs werden daarbij ook meteen de lezers. Een boek geschreven en gelezen door hetzelfde publiek.
Indien we ons moeten beroepen op het klassieke auteursrecht, dan zou dit boek nooit het daglicht gezien hebben. We zouden immers voor elke bijdrage een onderhandelingsproces moeten opstarten.
Daarom is er gekozen voor een nuancering van het auteursrecht onder de vorm van Creative Commons: je mag afgeleide werken maken, kopiëren, delen, opvoeren, etc. zolang het niet voor een commercieel doel is.
Aandachtspunten waren wel de lay-outer en de auteur van de bindteksten voor het boek. Beiden hebben ze zich akkoord verklaard om de publicatie onder CC licentie uit te brengen. Dit kon enkel omdat ze de handen vrij hadden door niet aangesloten te zijn bij een auteursrechtenvereniging.
Op dit ogenblik bestaat er nogal wat onduidelijkheid over de creatieve vrijheden die een auteur, aangesloten bij een auteursrechtenvereniging, zich kan permitteren. Zeker als we kijken naar de technologische evoluties op vlak van publiceren.
Naast de klassiek gedrukte versie van het boek, werd bij STADSchromosomen ook gekozen voor het uitbrengen van drie digitale versies: een pdf, een text-only bestand en een hebbedingetje voor iPod.
Vandaag kan ik als primeur meegeven dat er nu ook een Engelse versie digitaal ter beschikking staat.
C.H.I.P.S. vzw hoopt dan ook dat een groter publiek het boek zal lezen, delen, kopiëren en hergebruiken. Het is ten slotte materiaal van het publiek, voor het publiek.
Een gegeven dat mooi aansluit bij de Creative Commons filosofie, bij het STADSchromosomen-project en bij C.H.I.P.S. vzw.
Gepost door Stefan Kolgen om 10u01